Novaĵoj: Genevo: Lingva diskriminacio.

Posted on in ERA Novaĵoj 6 view

 

04/03/2004 | Skriba eldiro de Transnacia radikala partio pri la ero 6. Rasismo, rasa diskriminacio, ksenofobio kaj ĉiuj formoj de diskriminacio.

 

Skriba eldiro de Transnacia radikala partio – ‘Ne-registara organizaĵo kun ĝenerala konsult-statuso ĉe ekonomia kaj sociala konsilio de Unuiĝintaj nacioj’ – pri la ero 6. Rasismo, rasa diskriminacio, ksenofobio kaj ĉiuj formoj de diskriminacio.

Transnacia radikala partio intencas celi apartan specon de diskriminacio: tiu, kiu koncernas centojn, se ne milojn, da lingvoj – kaj da popoloj ilin parolantaj – kiuj: aŭ estas parolataj de malplimultoj, aŭ de indiĝenaj grupoj; aŭ suferas pro la domina pozicio, kiun aliaj lingvoj ĝuis kaj pluĝuas pro soci-politikaj kialoj.

Krom fizikaj manieroj detrui popolon, tutmonde efikas malpli sangaj, sed pli subtilaj, iloj, koncernantaj jurajn kaj psiko-politikajn situaciojn, kiaj estas: malpermesi – aŭ nepermesi – “laŭleĝe” uzi la lingvon de difinita popolo; aŭ iel ĝin persvadi sian lingvon forlasi.

Multaj internaciaj organizaĵoj – ne allasante uzadon de minoritataj lingvoj kaj alpreninte unu, aŭ kelketajn, naciajn aŭ etnajn lingvojn kiel oficialajn lingvojn de la organizaĵoj mem – senintence kontribuas al tiu fenomeno. Necesas tian diskriminacion kontraŭstari, antaŭ ol estas tro malfrue por milionoj da homoj, iliaj kulturoj kaj fundamentaj liberoj.

Tagon post tago, tiu maltrankviliga diskriminacio: unuflanke, estigas plikajplian marĝenigon de la lingvoj kaj kulturoj de malfortaj popoloj, kiuj, plej-favor-kaze, konsistigos realaĵon nur geografian aŭ rasan; kaj, aliflanke, pliigas konkurencon inter la lingvoj de plejfortaj popoloj, kondukantan – kiel jam okazas en kelkaj gravaj landoj – al supervenko de unu el ili, malebligante liberan lernadon de aliaj fremdaj lingvoj. Trp opinias, ke ni troviĝas antaŭ ia “Jus primae linguae”-situacio [1], kiu tre similas kion mezepoke oni nomis �Jus primae noctis�.

Kontraŭ tiu speciala konflikto, nominda ‘lingvo-milito’, internaciaj organizaĵoj celantaj disvastigon de internaciaj paco kaj sekuro devus tuj trovi taŭgan solvon.

En la lastaj jaroj, Unesko atentigis, ke, en la tria jarmilo, malaperos ĝis 90% el la lingvoj parolataj hodiaŭ. La agadplano alprenita en 2003 de ‘Konferenco de Unesko-spertuloj pri endanĝeraj lingvoj’ asertas, ke la ĉefa kialo de malapero estas ‘la tendenco uzi ununuran lingvon kiel mondolingvon.

Por trovi pli taŭgajn rimedojn por ne forneniigi tiel fundamentan homar-heredaĵon, la lasta ‘Ĝenerala Unesko- konferenco’ alprenis rezolucion pri ‘Multlingveco en kiberspaco”, kiu decidis establi, “kun aliaj internaciaj organizaĵoj, kunlaboran konektitan observejon pri ekzistantaj politikoj, regularoj, fakaj rekomendoj, kaj plejsukcesaj praktikoj koncernantaj multlingvecon kaj multlingvajn rimedojn kaj aplikojn, inklude novaĵojn pri lingvo-komputiko.”

Trp opinias, ke nur “atentigi” kaj “observi” tiajn diskriminaciajn situaciojn, nek sufiĉos nek efikos. Krom se troviĝos adekvataj rimedoj por haltigi estingiĝon de lingvoj kaj popoloj, kaj por garantii transnacian ‘ekologian’ komunikadon, la tuta agado nepre fiaskos. Krome, Trp opinias, ke tre necesas ĝenerala kresko de edukiĝo kaj konsciiĝo por prajmi publikan kaj politikan debaton pri la diversaj hipotezoj, kiujn spertuloj kaj pledantoj estas prilaborantaj, serĉante eblajn solvojn.

Konklude, Trp rekomendas kunvokon de unua ‘Internacia prilingva konferenco’, kiomeble en 2004. Trp esperas, ke Unuiĝintaj nacioj kapablos trovi, ankoraŭfoje, la originan spiriton de ‘Ligo de nacioj’, kaj ke la solvoj prilaboritaj tiukadre komence de la 1920aj jaroj estos aplikataj kaj adekvate subtenataj. Trp feliĉos partopreni en tia procezo, rolante kiel ekzemplo kaj provizante forumon por la ekigo de tia debato. Fakte, la lastan jaron, Trp komencis subteni uzadon de la internacia lingvo Esperanto kiel unu el la lingvoj uzataj por sia interna komunikado kaj dum siaj kunvenoj.

Transnacian radikalan partion ankaŭ speciale maltrankviligas la manieroj laŭ kiuj lesbaninoj, gejoj, duseksuloj kaj trans-seksuloj estas diskriminaciataj en dekoj da landoj tutmonde.

La artikolo 1 de ‘Universala deklaracio pri homrajtoj’ asertas: ‘Ĉiuj hom-estaĵoj naskiĝas liberaj kaj egalaj je digno kaj rajtoj. Ili estas provizitaj per racio kaj konscienco kaj devus reciproke konduti laŭ spirito de frateco’. Lesbaninoj, gejoj, duseksuloj kaj trans-seksuloj estu konsiderataj homaj estaĵoj kaj, do, ne estu diskriminaciataj pro siaj seksaj elektoj kaj orientiĝoj. Tiukadre, Trp rekomendas la multajn deklarojn eldiritajn de Un-a Ĝenerala sekretario favorr al ne-diskriminacio el genro-kialoj.

Trp salutas la iniciaton prajmitan de Brazilo ĉe la 59a sesio de la Komisiono, per preparo de rezolucio pri ‘homrajtoj kaj seksa orientiĝo’ (E/CN.4/2003/L.92). La dokumento proklamas, ke seksa diverso estas integra parto de universalaj homrajtoj kiaj speguliĝas en la ‘Universala deklaracio pri homrajtoj’. Trp apogas kion estis proponantaj multaj organizaĵoj pri genro-rajtoj, kaj speciale ‘Internacia lesba kaj geja asocio’; kaj ŝatus sugesti, ke la nocio ‘genro-identeco’ estu inkludita en la fina versio de la rezolucio, kaj ke la dokumento estu diskutata en la 69a sesio de la Komisiono ĝis fina kaj definitiva adopto.

Antaŭnelonge, ‘Un-komitato pri hom-rajtoj’, en la kazo konata kiel ‘Young rilate Australion’, la unuan fojon agnoskis rajtojn por lesbaninoj kaj gejoj, per epokfara decido. Aliaj internaciaj institucioj, kiaj la ‘Eŭropa parlamento’ alvokis por alireblo al edzeco- kaj adopto-rajtoj por lesbaninoj kaj gejoj. Debatoj antaŭeniras en Pollando, Slovenujo, Usono, tra Latin-ameriko, en Sud-afriko, Eŭrop-unio kaj Nov-zelando. Trp opinias, ke la tempo estas matura por disvastigi tian debaton ankaŭ ene de la sistemo de Unuiĝintaj nacioj.

Transnacian radikalan partion aparte maltrankviligas la fakto, ke iuj landoj, kiaj Saŭda Arabujo kaj Irano, preskribas mortpunon pro samseksemo, laŭ ilia interpretado de la ŝari-leĝo. Trp kredas je la principo, ke ‘ne povas ekzisti krimo sen viktimo’, kaj tial urĝas la landojn kiuj sankcias samseksemon per mortpuno, haltigi tiun praktikon kaj aktive partopreni en malferma debato pri la naturo de diskriminacio kontraŭ lesbaninoj, gejoj, duseksuloj kaj transseksuloj.

——
[1] Diraĵo signifanta ‘Privilegio je unua � lingvo’, modelita laŭ “Jus primae noctis” (‘Privilegio je l’unua nokto’), kiu sankciis alia-epokan rajton de potenculo kuŝi la unua kun ĉiu de li ŝatata liateritoria virgulino.




0 Comments

No comments yet
Leaving the first to comment on this article.
You need or account to post comment.